expositie De Magie van Polaroid - te Schiedam

Na een aankondiging duurt het bij mij altijd even voor ik daadwerkelijk naar een expositie ga kijken. In het Art Centre Schiedam wordt van vrijdag 10 juni tot en met zondag 10 juli 2022 een expositie gehouden met meesterwerken uit de geschiedenis van Polaroid-fotografie. De Stichting KunstWerkt heeft aan de Lange Nieuwstraat een nieuwe expositieruimte in gebruik genomen. Met een mede-fotoliefhebber bezocht ik op 1 juli de expostitie.

▲ het affiche van de expositie

► de vitrine met Polaroid-camera's bij de ingang

▲ Overzicht bij binnenkomst. De ruimte is door een tussenwand in tweeën gedeeld.


▲ Overzicht van de linkerzijde van de expositie. In 1949 vond het tijdschrift Foto het nog maar een twijfelachtige ding, die  eerste Polaroidcamera: meer een chemisch-technische stunt dan iets dat de fotografie vooruit zou helpen.

► Bij sommige foto's hadden we twijfels. Zijn dit Polaroids of reproducties? We inspecteerden sommige prints van dichtbij maar kwamen er niet uit. Dan blijkt maar weer dat wat extra toelichting kan helpen: Polaroid maakte ook instant-klaar-kleinbeeldfilms zoals PolaPan 35mm [o ja - dat is waar ook-effect]. De resultaten daarvan kon je uiteraard vergroten, en daarvan hingen hier diverse voorbeelden. Zoals de vergroting van de zwart-wit foto Gerry-Ann Schets, 1984 van Corbino, rechtsboven op de tweede overzichtsafbeelding hierboven. Die wordt geflankeerd door drie grote kleuren-opnamen van Thed Lanssen, gemaakt op PolaChrome 35mm.

► Van het ontwikkelen van een pola-kleinbeeldfilm kregen we vervolgens een droog-demonstratie van curator Arno Bauman die speciaal voor ons de doosjes met apparatuur te voorschijn haalde.

▲ De foto's waren op thema gegroepeerd, zoals Onderweg, Portret, Model, Interieur, Natuur, Geënsceneerd. Hier de Ontmoetingen en de Interieurs. 

► Martijn van de Griendt maakte tussen 2007 en 2018 een serie foto's van Maria. Hier vier van die Polaroids, ieder afzonderlijk ingelijst achter een kleine passe-partout.

Polaroids type Spectra.

► Eén van de opnamen van dichtbij, waaruit blijkt dat de Polaroid is opgehangen in 'ouderwetse' fotohoekjes. Daarmee wordt chemische interactie tussen de foto en montagemiddel zoveel mogelijk voorkomen.

► Toto Frima doet dat met deze zelfportretten anders: twee strak tegen elkaar gemonteerde polaroids, van achter geplakt op de achtergrond en gezamenlijk voorzien van een passe-partout.

Zonder titel, 1990, type 600 / type 600 Black & White

► Hans Molenkamp fotografeerde Do We Have Enough Water?, Arizona, 1988; een drieluik Type 59 4x5 inch image transfer.

De drie opnamen overlappen elkaar iets qua beeldinhoud. Het oog verbindt de drie opnamen zonder problemen aan elkaar, ook al zijn ze gescheiden door een 'dammetje' van de passe-partout. 

Ik bestudeer momenteel de Gestalt-principes voor visueel ontwerp: hier de Gute Fortsetzung... oftwel continuance, vandaar.

► Een fractie anders werkt dat bij dit vierluik van Pieter Vandermeer Straatbeelden, New York, circa 1980. Type 665 prints. De opnamen sluiten niet op elkaar aan (de fotograaf doet niet eens de suggestie), maar de frontale benadering van de gevels en de overeen komende voorgrond zorgen er voor dat de ogen (eigenlijk de hersenen) de beeldinhoud tóch aan elkaar verbinden tot één straatbeeld - wat het eigenlijk niet is, het zijn er vier.

Montage met fotohoekjes...

Curator Arno Bauman poseert op mijn verzoek bij twee van zijn werken uit de serie Bewogen Portretten, rechtsonder. Links in het rood Zusje, 1981; rechts in het blauw Nanneke, 1981. Beide portretten zijn C-prints, oorspronkelijk gemaakt met de SX-70.

Rechtsboven portretten van Verena Nuding: links Gabriëlle Anceaux, 1979 uit de serie Even the bedtimes are good, rechts Daan van Golden, 1979, beide C-prints op basis van SX-70-opnamen.

De grote zwart-wit-opname linksboven is van Marlo Broekmans: Portrait of A, from 'Dreamers', Type 655 P/N.

De vele kleine opnamen achter Arno zijn van zijn mede-curator Sjef van Duin die kunstenaars van de stichting KunstWerkt fotografeerde.

Het boek Polaroid in Nederland, de magie van instant-fotografie door Sjef van Duin en Arno Bauman, 2022, €29,95.

De ondertitel luidt 'Bloemlezing uit het polaroidwerk van Nederlandse fotografen en kunstenaars' - wat op zich een merkwaardige tegenstelling introduceert: fotografen en kunstenaars !?

ISBN 978-90-812454-3-2

De foto op de omslag is van Marcel van der Vlugt: Giant Pamphlet (Family Flower), 2021, Dye Diffusion Transfer Print / Polaroid 20x24.

CONCLUSIE

Wat is dit een leuke tentoonstelling. Met de nadruk op leuk, want het deftig-pretentieuze dat toch om veel exposities hangt ontbreekt hier op de één of andere manier - zonder dat het goedkoop, slordig of van mindere kwaliteit wordt: niets van dat al. Dit is een prachtig vormgegeven expositie met mooi werk van zeer uiteenlopende fotografen. En goed licht, dat mag ook wel eens gezegd worden in een periode dat duisternis vele tentoonstellingen omhult. Dit is speels, mooi, rijk en afwisselend.

En hoe bijzonder is het dat de curator van een tentoonstelling zelf aanwezig is om te vertellen en rond te leiden - en als er aanleiding is zelfs een demonstratie te geven van ontwikkelapparatuur.

We hebben een bijzonder geslaagde middag beleefd, feitelijk één van de betere expositie-ervaringen, al hebben we die de laatste jaren natuurlijk weinig gehad. 

Koop ook het boek, want dat geeft een mooie blik (terug) in de expositie, ook als die al lang verleden tijd is.