Cas Oorthuys

Toegegeven: ik was helemaal niet van plan om naar deze expositie te gaan. Omdat ik er met een medefotograaf in de buurt was hebben we deze overzichtstentoonstelling 'Dit Is Cas', van Cas Oorthuys (1908-1975), als het ware meegepikt. Een meevaller.

Ook in mijn fotoboeken-verzameling komen Nederlandse fotografen er bekaaid af, zeker als ze wat verder in de tijd teruggaan. Eva Besnyö wordt nog net getolereerd. Wat je ver haalt is kennelijk lekker(der). Wat fotografen ver weg over de wereld te vertellen hebben is interessanter omdat ze dingen laten zien die ons/mij vreemd zijn. Ik heb het niet over kunstig overwoekerde Vietnamese/Chinese/Cambodjaanse tempels of eerbiedwaardig gegroefde Koreaanse/Taiwanese/Sumatraanse mannetjes maar over de Gewone Dingen die getoond worden in topographics en stadsgezichten.

Oorthuys (of het museum) verraste me omdat hij beelden laat zien die niet van een andere plaats, maar uit een andere tijd komen.

 

▲ De overzichtstentoonstelling is groot, neem hier echt de tijd voor. Als je zoals wij langs de beelden schuifelt zonder 'alles' te lezen, mis je waarschijnlijk veel goeds. Ik lees bijna nooit alle bijschriften en toelichtingen en dat is een slechte gewoonte, al moet ik ter verdediging zeggen dat veel exposities in de bijschriften zelden wat toe te voegen hebben. Bij deze expositie werd het duidelijk dat er meerwaarde is, maar dat heeft consequenties: je moet er in dit geval een dag voor uittrekken. Ga lunchen en kom terug, neem de tijd...
 
▲ Er zijn véél foto's  te zien, gegroepeerd rond thema's. Oorthuys was nieuws- en documentair fotograaf die bijna een half miljoen negatieven heeft nagelaten.
 
▲ De foto's zijn gearrangeerd rond onderwerpen als havens (ook in kleine contactafdrukken), verwoesting, bezetting  en wederopbouw, arbeid, industrie en reizen. Hierboven de puinhopen en de naweeën van de oorlog, in Nederland en Duitsland.
 
▲ De expositie beperkt zich niet tot foto's maar bevat ook projecties en vele vitrines met o.a. tijdschriften voor welke Oorthuys werkte.
 
▲ Intrigerend zijn de contactalbums met Oorthuys' fotografie. Zichtbaar op deze foto is ook een in een aluminium frame gevatte foto, zoals die in treincoupés in de jaren '40 tot '60 te zien waren.
Postzegels, drukwerk: alles waarop het stempel van Oorthuys zichtbaar is, wordt getoond.
 
▲ Het kwartje viel pas echt toen ik foto's uit het dagelijks leven zag die rond mijn geboortejaar zijn gemaakt. Oorthuys' tijdmachine laat zien in welke wereld mijn ouders (en hele generaties voor ons) geleefd hebben, wat voor hen de alledaagse werkelijkheid was.
 
▲ Oorthuys reisde veel en doet ons met zijn camera verslag van wat hij zag. Hierboven beelden uit Londen en Parijs. Maar er zijn ook foto's uit Egypte, Congo, België en de VS.
Tot zover Oorthuys.
 
▲ In de kelder 'De Mix' van Nederlandse fotografen toen en nu. Vier fotografen lieten zich inspireren door een (andere) fotograaf uit de collectie van het museum.
In 1948 fotografeerde Oorthuys rundvee in opdracht van het ministerie van Landbouw. Hans van der Meer fotografeerde De Koe.
▲ Adolphe Burdet (1860-1940) ontwikkelde zich tot één van de pioniers van de vogelfotografie, na intensief contact met natuureducator Jac. Thijsse.
Mode- en portretfotografen Anuschka Blommers en Niels Schumm fotografeerden met de technische camera negentien boswachters uit de natuurgebieden van Bergen en Schoorl.
De foto's zijn voorzien van eigentijdse geo-coördinaten.
 
▲ Paul Julien (1901-2001) was amateurfotograaf en antropoloog. Hij fotografeerde in Liberia en Sudan.
Andrea Stultiens bereisde beide landen en liet het werk van Julien zien. Ze werkte samen met verteller Tony Kerdoe en fotograaf Elsadig Mohamid. Door de samenwerking kwam ze dichter bij de lokale cultuur. Opvallend: de afdrukken op doek.
 
▲ In de kelder zijn ook werken te zien die genomineerd zijn in het kader van het Steenbergen Stipendium, de prijs voor het beste afstudeerwerk van de Nederlandse kunstacademies. Meteen overschrijdt het werk de grens tussen pure fotografie en 'kunst'.
Op de foto een videoinstallatie van Nadezhda Titova. Ze laat zien wat er gebeurt wanneer de plek waar je vandaan komt en de mensen van wie je houdt niet langer je eigen politieke idealen en ideeën weerspiegelen.
 

Conclusie

Oorthuys is interessanter dan ik dacht, maar dat komt vooral door de blik die hij biedt in een andere tijd. Mooie zwartwit-fotografie, vooral documentair maar voor een deel ook ontroerend door de herinneringen die zijn foto's oproepen.

Oorthuys is nog te zien tot en met 13 januari 2019.

 

Reactie

Arno:

Cas Oorthuys. Ik kreeg de indruk van je uitvoerige beschrijving dat je je bijna weer Thuys was. Goed geschreven en informatief. Dank voor de tip om tijd uit te trekken voor een mogelijk bezoek. Met dank.

Kees:

Dank Arno: ik schrijf uytsluytend uytgebreid voor uytgeslapen lezers.