Inleiding

Of ik niets beters te doen heb, werd me al gevraagd. Jazeker. Maar dit is (ook) leuk...

Ik heb de foto's van de Bondsfotowedstrijd 2017 door de mangel gehaald. Een deel was noest hand- en denkwerk, de rest ging met software. Voor de paragraaf 'De uitslag in genres' heb ik gewerkt met de foto's op de site van de Fotobond, later mocht ik even een schijf met álle ingezonden foto's vasthouden.

Ik heb de verrichtingen van de fotografen geïnventariseerd (gefilterd door de jury) maar ook gekeken naar de gebruikte apparatuur. Daarbij ontdekte ik wat oudere modelletjes - en in hun kielzog wat oudere foto's... oei.....

 

De bespreking van de BFW op 2 april in Rotterdam

De uitslag in genres

Mijn club, de Culemborgse Fotoclub Lek en Licht, heeft fraai gescoord bij de Bondsfotowedstrijd 2017. Waar we al enkele jaren in de gegoede middenmoot eindigden, komen we nu op de 12e plaats. Oorspronkelijk de 13e, maar nadat bleek dat FC Rotterdam twee eerder ingezonden foto’s in de selectie had opgenomen, viel die club alsnog uit de top. Twaalf, dus, en tevredenheid alom.

Intussen heb ik de sticker-winnende foto’s en die van de topclubs geïnventariseerd. In welke genres speelt zich de BFW af en hoe zit het anderszins met de keuze van de fotografen en de jury?

De scores voor de BFW 2017 heb ik vergeleken met die van vorig jaar. Ik heb ze geteld aan de hand van alle prijswinnende clubs en stickerwinnaars waarvan de foto’s op de website van de bond zijn geplaatst. In 2016 waren dat er 42 stuks, 2017 steeg dat aantal tot 190.

Het gaat in de onderstaande tabel dus om 190 toppers en niet om het totale deelnemersveld dat in 2017 maar liefst 1740 inzendingen groot was.

Neem alles met een korrel zout en een schepje ironie, het gaat 'om de aardigheid'.

 

bovenstaande tabel gaat over de topclubs en stickers.

Toelichting op de tabel

GENRE: mens, omgeving, object

Dit is nog de minst betrouwbare van de vergelijkingen omdat de indeling in genres volstrekt arbitrair is. Wat is bijvoorbeeld een architectuurfoto en wanneer wordt dat een stadslandschap? Ligt de nadruk op de omgeving of op de mensen die daarin acteren? Ik doe mijn best bij het kiezen… In ieder geval zijn er verschuivingen zichtbaar.

In 2016 viel in totaal ±59% van de winnende foto’s in het genre Mens (portret, lichaam, naakt, activiteit). In 2017 was dat ongeveer 47%, een opvallende reductie. Portretten vormen niettemin altijd nog ±37% van de winnende foto’s.

Waar ik over de BFW 2016 nog constateerde dat architectuur, topographics en landschap allemaal vrijwel kansloos waren, blijkt nu dat architectuur ±12% van het totaal aantal winnaars omvat en (stads)landschap ±15%. Die categorieën zijn dus terug van vér weggeweest. Het genre Topographics is nog steeds niet populair met 1%; Abstract scoort 4% en Plant&Dier 8%. *)

FORMAAT

liggend 67% (was 45%), staand 12% (was 17%), en vierkant 21% (was 38%). Het liggende formaat herovert terrein op het vierkant van 2016.

KLEURGEBRUIK

Onder volledige kleur versta ik: niet al te zeer gemanipuleerde kleuren. Het kan dus zijn dat een fotograaf een wat monochrome **) kleurstelling in zijn onderwerp kiest, zonder dat hij kleuren manipuleert: dat scoor ik onder 'volledig kleur'. Pas als ik vermoed dat wat harder aan de schuifjes getrokken is, noem ik iets ‘gereduceerde kleur’.

We zien wat méér kleur (gereduceerd of volledig) ten koste van zwart-wit. De conclusie van de BFW-jury van 2017 “We zagen een revival voor zwart-wit” begrijp ik dan ook niet, ik zie juist natuurgetrouwe kleur in onze foto’s terugkomen - althans in de winnaars. Zie echter de volgende paragraaf:

SPECIALE BEWERKINGEN

Vlekkerig achtergronden met roest/schimmel/stucwerk-achtige structuren komen vrijwel niet meer voor.

Het aantal collodium-achtige bewerkingen (origineel of fake) is zeer gering: het aantal blijft ver achter bij het aantal dat ik in de bladen zie, waar deze nostalgische golf nog lang niet over is.

Ik weet niet of het komt door het vrijgeven van de NIK-collection door Google, maar het aantal ernstig met filters bewerkte foto’s neemt toe; ik taxeer bijna 30% van het totaal. Ik zie nogal veel HDR-effecten en foto’s op de rand van schilderijtjes. Veel zwart-wit-foto’s zijn zwaarder bewerkt en contrastrijker gemaakt dan we vroeger in de doka deden (of konden...).

De nog steeds in bladen populaire lange belichtingstijden die romig-witte zeeën en melkachtige watervallen tot gevolg hebben, of mensen veranderen in schimmen, raken in de BFW uit de mode.

Nadrukkelijke ensceneringen die verder gaan dan een eenvoudige opstelling/aankleding voor een portret omvatten ±6% en montagewerk ±5%, al is dat laatste een grote gok omdat je van bijvoorbeeld de krokodil-met-kippetje niets met zekerheid kunt zeggen, al blijft hij verdacht ;-)

 

En volgend jaar kan het weer helemaal anders zijn: andere jury, andere uitslag, zoals Jan Ros zegt.

Tot zover het handwerk.

 

*) Voor de liefhebbers van dit specialisme: waar zit dan natuur? Voor een deel in Landschap, voor een deel in Plant&dier.

**) Monochroom wordt in deze digitale tijden ten onrechte gebezigd als quasi-chique term voor zwartwit. Het griekse chrōma betekent kleur. Onder monochroom versta ik een kleurkeuze uit een bij elkaar liggend palet zoals donker oker, baksteen, terracotta. Of ben ik nu pedant? Vast wel.

Gebruikte apparatuur

Deze site gaat niet over apparaten, hoor. Ik was tóch benieuwd of ik er in zou slagen uit álle inzendingen een analyse te maken van de gebruikte apparatuur; met handwerk is dat niet te doen. De afdeling Export/Import van FotoCode kon uit 1253 foto's merk en type van de camera destilleren. In de rest was de exif gestript of geheel niet aanwezig.

Hieronder de absolute aantallen en percentages van de gevonden merken; plus een diagram; helemaal onderaan nog wat typetjes.

gebruikte apparatuur voor 1253 van de 1740 foto's BFW2017

Oude camera's, oude foto's... forensische fotografica....

Nieuwsgierigheid laat je soms dingen ontdekken waarnaar je helemaal niet op zoek was. Ik heb uiteraard gekeken wat voor typen camera's zoal gebruikt werden, dat leek me leuk. Hé kijk, een Konica-Minolta Dimage A2 uit 2004, die had vriend John indertijd. En 'mijn' oude Sony R1 uit 2005 was er ook. Een prachtig objectief had die. Ook het aantal Nikon D200-en uit 2005 (maar liefst 19 foto's, 10 megapixels) valt op. Dat waren niet eens de oudste camera's. Ik vind het stoer dat fotografen de drang vanuit de industrie weerstaan ieder jaar een nieuwe camera te kopen, en gewoon met hun vertrouwde bakkie blijven werken. Hoewel... maak ik hier geen denkfout?

Voor de zekerheid ging ik op zoek naar oude foto's. Ik vond een bedaagde opname, die gemaakt was met een E5700 van Nikon uit 2002. De fotograaf won een bronzen sticker. Die Nikon zal inmiddels wel vervangen zijn, maar hoe zit het met de foto? "Date TimeOriginal 2006:09:29  08:19:42"... Hola, 2006, hoe zit dat?

Het record wordt zover ik kan nagaan gevestigd door een foto van 1 maart 2002: "Date TimeOriginal 2002:03:01 17:07:40"... die op 23 februari 2017 voor het laatst werd bewerkt. Hij werd gemaakt met een ND-5020 van het merk Nytech. Ik had daar nooit van gehoord; het bleek een camera te zijn van 5 megapixels met een 1,6 inch schermpje en twee AA-batterijen als stroombron. Er konden MPEG-1-filmpjes van 320x240 pixels mee worden gemaakt. Ik kan me niet voorstellen dat die nog gebruikt wordt. Maar waarom duikt de foto op in een hedendaagse wedstrijd, en krijgt hij - het zal toch niet waar zijn - eveneens een bronzen sticker?

Ik kon het niet laten toch even te kijken; van die D200-en had minstens de helft redelijk recente foto's geproduceerd. Hun eigenaren zijn dus de stoere types waar ik op doelde.... Maar de illusie was weg.

De Nytech in IrfanView... (klik voor groter formaat)
Nytech ND-5020

De BFW is geen archiefwedstrijd

De exif-gegevens over de leeftijd van de oude foto's strookt met de leeftijd van de gebruikte camera's, dat waren oude beestjes. Maar de BFW is geen archiefwedstrijd. Het reglement van de Fotobond voor deze wedstrijd zegt: "Gezien het karakter van deze wedstrijd wordt van de deelnemers recent werk​ verwacht". Maar ja - wat is recent werk? Een recente collage waarvoor oud bronmateriaal is gebruikt? Een archieffoto die voor de BFW nog even is opgepept? Een foto van tien/zes/vier jaar oud?

Hoe groot is het probleem? De ene vraag lokt kennelijk de andere uit, dus maar weer een reeksje gegenereerd. De foto's van de BFW 2017 en hun opnamedatum, zover bekend:

opnamedatum van 1268 foto's van de BFW 2017

Van de rest is de leeftijd onbekend. Nou ja, de oudste opname beweerde dat hij uit 1899 stamde, maar dat is een kennelijke bug in het exif-systeem. Ik kwam hem een paar keer tegen, bij verschillende merken. De werkelijke datum stond dan elders in de exif.

Dat waren dus 1268 foto's waarvan de opnamedatum simpelweg in de exif staat. Daarvan zijn er 204 = 16% van 2014 of ouder, dat noem ik voor een wedstrijd in 2017 'niet recent'. Als ik die 16% doorreken naar de hele BFW, dus ook voor de opnamen waarvan de exif-gegevens ontbreken, zijn in totaal vermoedelijk 280 foto's niet recent... Als ik strenger ben en ook 2015 als 'niet recent' bestempel, stijgt het percentage naar 30%, of wel een dikke 500 foto's. Ikzelf vind dat niet té streng, want foto's uit 2015 hadden immers kunnen meedoen in de BFW 2016. Het zijn restanten, winkeldochters.

Je kunt als Fotobond duidelijker formuleren wat 'recent werk' is. Bijvoorbeeld: Voor de BFW mogen foto's worden ingezonden die gemaakt zijn in de voorgaande twee kalenderjaren. Ouder werk is niet acceptabel. Dus voor BFW2018 foto's uit 2016 en  2017, voor de BFW2019 foto's uit 2017 en 2018 etc. Het is vervolgens aan de clubs om ouder werk uit te bannen; zij kunnen de inkomende exifs controleren of doorvragen bij de fotograaf ("oh, een Leica M3..."). Bijna niemand van de leden leest de wedstrijdvoorwaarden, dus voor de besturen en de lokale wedstrijdcommissies ligt er nog een schone taak.

Advies aan de clubs en aan de Fotobond

Ik vond bij toeval twee stickers die waren geplakt op foto's uit 2002 en 2006. Laat die stickers een schandvlek zijn; intussen waren het wel vermijdbare missers. Zestien procent lijkt geen al te groot discipline- en gedragsprobleem, tenzij je ze in de prijzen laat vallen.

De Fotobond kan niet waterdicht controleren, zullen sommigen zeggen, want een exif is te vervalsen. En er zijn oorspronkelijk analoge foto's die volstrekt legitiem zonder exif door het leven gaan. Enkele maatregelen zouden echter drempelverhogend kunnen werken tegen archivarissen en rommelaars... 

Er zijn eigenlijk maar twee opties.

1. als je dit wilt aanpakken: 

  • de norm van wat een recente foto is, glashelder maken
  • intacte exif verplicht stellen (met als enig alternatief een verklaring dat de opname analoog was)
  • de duidelijke overtreders er uit vissen

2. als je hier weinig aan wilt doen:

  • de norm van wat een recente foto is, glashelder maken
  • schouders over ophalen en accepteren dat er rommelaars rondlopen

En verder zijn in ieder geval de clubs aan zet.

Enkele gebruikte cameratypen

Nou vooruit, tot slot lekker belangrijk enkele willekeurige cameramodelletjes en hun aantallen:

Canon 5D

10

Canon 5D mk II

75

Canon 5D mk III

59

Canon 5D mk IV

5

Canon 6D

51

Canon 7D en 7D 51

Canon 50D-60D-70D-80D

88

Canon 350D t/m 700D 85
Nikon 5000 serie+7000 serie  80

Nikon D200 + D300(s)

48

Nikon D700 +D750

77

Nikon D600 +D610 

29

Nikon D800, D800E en D810

51

Sony A7 alle varianten

17

Fujifilm X-T1

23

Het gaat zo te zien al weer wat beter met de economie...

Reacties

ArnoE:

Dank voor het uitzoekwerk en de analyse. Ik beaam je stelling dat het volgend jaar weer heel anders kan zijn adv een andere jury. Het zijn net mensen. Ik vind ook dat de definitie van "recent werk" glashelder moet zijn. Maar er ligt ook een taak bij fotoclubs en wedstrijdcommissies in het bijzonder. Laten we bij onze CFC beginnen.